BỆNH ÁP XE ĐƯỜNG GAN MẬT

Áp xe đường gan mật là tình trạng nhu mô gan và hệ thống đường mật bị tổn thương. Ổ áp xe (có mủ và máu) được tạo ra do nhiễm vi khuẩn  hoặc ký sinh trùng. Đây là bệnh lý nguy hiểm, có tỷ lệ tử vong cao, gây hậu quả nghiêm trọng tới sức khỏe người bệnh.

1. Khái niệm về áp xe đường gan mật

1.1. Áp xe đường gan mật là gì?

Áp xe đường gan mật là tình trạng tổn thương dạng hoại tử do phản ứng viêm tại biểu mô gan và đường mật. Thực tế, tình trạng nhiễm trùng và áp xe tại gan có tần suất cao hơn so với áp xe tại hệ thống đường mật. Bệnh có thể xảy ra ở bất kỳ đối tượng nào, không phân biệt tuổi, giới nhưng phổ biến nhất vẫn là ở những người có tiền sử nhiễm trùng đường mật hoặc đã từng thực hiện phẫu thuật lấy sỏi đường mật.

1.2. Nguyên nhân áp xe đường gan mật

Nguyên nhân gây nên tình trạng này thường là do các vi sinh vật xâm nhập vào mô tế bào của hệ thống gan mật, dẫn đến viêm nhiễm. Ở Việt Nam, bệnh này thường do 2 tác nhân chính gây ra là Amip và vi khuẩn. Amip chủ yếu gây các ổ áp xe gan, khi quan sát có thể thấy các tổ chức hoại tử có màu socola đặc trưng. Ổ áp xe gan thường có nhiều vách, thành dày hơn và gồ ghề. Nếu nằm sát bao gan, ổ áp xe có thể lan rộng ra, gây vỡ bao gan trong quá trình kích thước ổ áp xe lớn dần.

Đây là tác nhân phổ biến gây áp xe đường gan mật. Vi khuẩn gây tắc nghẽn đường mật, khiến cho quá trình nhiễm trùng thuận lợi, mầm mống của việc tạo thành các ổ áp xe. Ban đầu, các tổ chức viêm khu trú, dịch mật có màu đục và có mủ. Khi quá trình tắc nghẽn không được điều trị sớm, nhiễm trùng diễn tiến nặng hơn, các ổ áp xe hình thành, gây đau cho người bệnh.

2. Biến chứng

Áp xe đường gan mật là bệnh lý nguy hiểm. Ở giai đoạn đầu của bệnh, các dấu hiệu tương tự như các bệnh lý gan thông thường khác nên nhiều người thường chủ quan. Khi những cơn đau tăng lên thì người bệnh mới thăm khám và được chẩn đoán. Lúc này, việc điều trị trở nên khó khăn và phức tạp hơn. Thực tế, không ít người gặp các biến chứng nguy hiểm của bệnh này như:

2.1. Nhiễm trùng ổ bụng:

Bệnh nhân dễ gặp phải các loại nhiễm trùng, trong đó nhiễm trùng ổ bụng là hậu quả nặng nề nhất. Người bệnh không chỉ đau đớn dữ dội mà còn sốt cao liên tục. Nếu không được cấp cứu kịp thời để thực hiện phẫu thuật, vệ sinh ổ bụng, người bệnh có thể đối mặt với nguy cơ tử vong rất cao.

2.2. Vỡ ống tiêu hoá:

Khi ổ nhiễm trùng bị vỡ thì dạ dày, đại tràng trong ống tiêu hóa cũng trở nên quá tải và vỡ ra. Người bệnh sẽ bị đi ngoài ra máu, nôn ra mủ, đau bụng dữ dội. Thậm chí khi ổ áp xe vỡ vào cơ thành bụng, gây áp xe toàn bộ thành bụng, mủ sẽ bị rò rỉ ra ngoài.

2.3. Nhiễm trùng màng tim:

Đây là một trong những biến chứng nguy hiểm. Trong trường hợp ổ áp xe xuất hiện ở bên trái và bị vỡ, mủ và dịch có thể tràn vào màng tim, dẫn đến viêm màng tim thứ phát. Tình trạng này tiến triển rất nhanh, người bệnh sẽ gặp các trạng thái như thở khò khè, người tím tái, nhịp tim yếu ớt, mồ hôi ra nhiều… Nếu không được kiểm soát kịp thời, người bệnh có thể tử vong.

3. Triệu chứng

Áp xe đường gan mật khi đã trở nặng gây nhiều biến chứng nguy hiểm. Khi gặp những dấu hiệu sau đây, cần đến cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám.

3.1. Đau tức bụng:

Những người bị áp xe đường gan mật thường cảm thấy đau âm ỉ ở sườn phải ngay cạnh gan, đôi khi xuất hiện những cơn đau dữ dội. Trường hợp ổ áp xe lan rộng ra các bộ phận khác, cơn đau có thể tràn sang cả vùng thượng vị hoặc khắp bụng, thậm chí có thể lan lên vai phải. Cảm giác đau tăng dần lên khi hít thở sâu hoặc lúc cử động. Nếu người bệnh quan sát thấy xuất hiện khối phồng dưới bề mặt da, khi ấn đau nhiều thì có thể là dấu hiệu của khối áp xe nằm cạnh sát bao gan.

3.2. Sốt:

Người mắc áp xe gan thì không tránh khỏi việc bị sốt, có thể sốt nhẹ hoặc sốt cao đột ngột. Thậm chí những cơn sốt có thể kéo dài từ 7 – 10 ngày. Nếu sốt kèm theo triệu chứng như đầy hơi, khó chịu, phình to ở bụng thì người bệnh cần được thăm khám càng sớm càng tốt.

3.3. Vàng mắt, vàng da:

Đây là dấu hiệu rõ nét cho thấy đường mật bị tắc và gan đang bị tổn thương, do vai trò chuyển hóa cũng như việc đào thải bilirubin trong cơ thể không được thực hiện.

Ngoài các triệu chứng trên, bệnh còn một vài dấu hiệu khác người bệnh cần nắm được như: Chán ăn, sợ mỡ…

4. Điều trị

Việc lựa chọn phương án điều trị khác nhau ở từng bệnh nhân, tùy thuộc vào giai đoạn bệnh, đáp ứng của người bệnh và bệnh lý khác kèm theo và cần được thực hiện tại các cơ sở y tế chuyên khoa. Trong một số trường hợp cần phối hợp giữa sử dụng thuốc và can thiệp phẫu thuật mới đạt được hiệu quả điều trị.

4.1. Điều trị nội khoa

– Áp xe gan do amip đáp ứng tốt với các thuốc chống amip nếu bệnh được chẩn đoán trong giai đoạn sớm. Một số thuốc chống amip: metronidazole, tinidazole. Đôi khi cần sử dụng thuốc kháng sinh vì dễ bị bội nhiễm.

– Đối với áp xe đường gan mật do vi khuẩn, kháng sinh là lựa chọn để điều trị ban đầu. Các nhóm kháng sinh tiêu diệt được vi khuẩn Gram âm được ưu tiên lựa chọn. Các biện pháp chống sốc: tăng thể tích dịch truyền; sử dụng thuốc vận mạch cần được áp dụng khi bệnh nhân bị sốc nhiễm trùng.

4.2. Phương pháp điều trị ngoại khoa

Chọc hút dẫn lưu ổ mủ; phẫu thuật lấy sỏi và phẫu thuật giải quyết ổ áp xe.

Chọc hút mủ: Được áp dụng khi các khối áp xe lớn, nằm nông dưới da. Việc chọc hút mủ giúp làm sạch và giảm áp lực trong khối áp xe, đồng thời lấy bệnh phẩm cấy định danh vi khuẩn và làm kháng sinh đồ.

Phẫu thuật: Thường được lựa chọn thực hiện bằng phẫu thuật mở ổ bụng để đảm bảo giải quyết sạch các tổ chức hoại tử. Trong trường hợp nặng, khi áp xe gan đóng kén với thành dày, lan tỏa nhiều vị trí, bác sĩ sẽ cân nhắc về việc cắt gan; lấy sỏi trong đường mật để tái lưu thông và hạn chế tái phát bệnh áp xe đường gan mật.

5. Phòng bệnh

Để phòng ngừa áp xe gan đường mật không khó, trong đó thay đổi thói quen sinh hoạt góp phần không nhỏ trong quá trình phòng bệnh. Dưới đây là một số phương pháp hữu ích.

5.1. Nói không với những thực phẩm tái, sống

Những loại thức ăn tái sống như: nem chua, tiết canh, gỏi, chao,… không đảm bảo vệ sinh nên hạn chế sử dụng trong mỗi bữa ăn. Nên duy trì thói quen ăn chín, uống sôi để bảo vệ sức khỏe.

5.2. Bổ sung các loại thực phẩm tươi giàu chất dinh dưỡng và đảm bảo vệ sinh

Chế biến thức ăn trong trong môi trường không đảm bảo vệ sinh khiến chúng ta dung nạp vào cơ thể các loại vi khuẩn gây bệnh. Bởi vậy hãy đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm bằng cách: sử dụng thực phẩm sạch có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, chế biến thức ăn sạch sẽ,…

5.3. Điều trị nhiễm khuẩn tận gốc

Khi một bộ phận nào đó trong cơ thể bị nhiễm khuẩn hoàn toàn có thể tiến triển và xâm lấn đến gan, hệ thống đường mật gây áp xe nếu không điều trị tận gốc.

5.4. Đi khám sớm khi có những biểu hiện bất thường

Nếu gặp các dấu hiệu bệnh nghi ngờ của áp xe gan đường mật hãy sớm đến cơ sở y tế gần nhất để thăm khám và điều trị kịp thời.

Tác giả bài viết:
TS. Nguyễn Triệu Vân
Bác sĩ cao cấp, cố vấn chuyên môn của Napharco.

CÔNG TY TNHH DƯỢC PHẨM NAPHARCO
Địa chỉ: Đường D1, Khu công nghiệp Yên Mỹ II, Thị trấn Yên Mỹ, Huyện Yên Mỹ, Tỉnh Hưng Yên
Điện thoại: 02213.766.338
Hotline: 0916.953.559
Mail: napharcopharma.corp@gmail.com