Đại dịch Covid-19 bùng phát (2020–2022)

Đại dịch Covid-19 bùng phát vào những năm 2020 – 2022 trên toàn cầu, mang đến nỗi kinh hoàng và chết chóc cho toàn xã hội. Đại dịch đã ảnh hưởng sâu rộng đến toàn bộ đời sống, kinh tế, xã hội và đặc biệt đến sức khoẻ người dân. Cho đến nay covid vẫn đang tiếp tục lây nhiễm.

1. Đại dịch Covid-19

1.1. Sự xuất hiện của đại dịch

Đại dịch COVID-19 là một đại dịch bệnh truyền nhiễm đã diễn ra trên phạm vi toàn cầu với tác nhân là virus SARS-CoV-2 và các biến thể của nó. Dịch được phát hiện đầu tiên vào tháng 12/2019 ở Vũ Hán, Trung Quốc. Căn bệnh này rất dễ lây lan và chỉ sau vài tháng đã nhanh chóng lan ra khắp thế giới.

COVID-19 thường gây ra các triệu chứng về hô hấp, có thể cảm thấy giống như cảm lạnh, cúm hoặc viêm phổi. COVID-19 có thể tấn công không chỉ phổi và hệ hô hấp, các bộ phận khác của cơ thể cũng có thể bị ảnh hưởng bởi căn bệnh này.

• Hầu hết những người bị COVID-19 có triệu chứng nhẹ, một số người trở nên nặng.
• Một số người, kể cả những người có triệu chứng nhẹ hoặc không có triệu chứng có thể bị hội chứng hậu COVID – hoặc “di chứng COVID”.
• Những người cao tuổi hoặc người có các bệnh lý nền nhất định có nguy cơ cao mắc bệnh nghiêm trọng do COVID-19.
• Hàng triệu người đã tử vong do COVID-19 trên toàn cầu.
• Vắc-xin ngừa COVID-19 là an toàn và hiệu quả. Vắc-xin dạy hệ thống miễn dịch của chúng ta chống lại vi rút gây bệnh COVID-19.

1.2. Về SARS-CoV-2, virus gây bệnh COVID-19

Tên gọi vi rút Corona có nguồn gốc từ tiếng Latin, là tên gọi chủng vi rút mới chưa từng xuất hiện ở người: “corona” có nghĩa là “vương miện” hoặc “hào quang”.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bệnh viêm đường hô hấp cấp do chủng mới của vi rút corona (nCoV) là Covid-19. COVID – từ gọi tắt của “corona virus disease”, “CO” là viết tắt của corona, “VI” là viết tắt của virus, “D” để chỉ “disease (bệnh)”. Còn số “19” trong Covid-19 là để chỉ năm 2019 – năm đầu tiên phát hiện ra dịch bệnh này.

Đến ngày 11/2/2020, Ủy ban quốc tế về phân loại virus (ICTV) thông báo tên gọi chung của dịch bệnh Covid-19 và Virus Corona 2 sẽ là SARS-CoV-2. Tên gọi này thể hiện cho đặc tính gene của vi rút này liên quan đến loại virus corona gây dịch bệnh SARS (2003) – nhưng hai loại vi rút này là khác nhau.

1.3. Hiện trạng toàn cầu (WorldOmeter)

Tính đến ngày 13/04/2024, toàn thế giới có 704.753.890 trường hợp nhiễm, 7.010.681 người tử vong và 675.691.811 bệnh nhân đã bình phục. Đã có 231 quốc gia và vùng lãnh thổ xuất hiện ca bệnh Covid-19.

1.4. Đại dịch tại Việt Nam

Ở Việt Nam, trường hợp mắc Covid-19 đầu tiên ghi nhận ngày 23/01/2020. Trải qua 4 đợt dịch, tính đến ngày 13/04/2024, Việt Nam ghi nhận 11.625.195 trường hợp nhiễm, 43.206 người tử vong và 10.640.971 bệnh nhân đã bình phục (thứ 14 thế giới về số ca nhiễm).

2. Ảnh hưởng của Covid-19 đến sức khoẻ con người

2.1. Giai đoạn nhiễm: Triệu chứng và biến chứng

Những người mắc COVID-19 có thể có ít hoặc không có triệu chứng, mặc dù một số người bị bệnh nặng và tử vong. Virus SARS-CoV-2 gây tổn thương phổi, dẫn đến chất lỏng rò rỉ từ mạch máu nhỏ đến phế nang, gây khó thở.

• Sốt;
• Ho;
• Thở dốc hoặc khó thở;
• Ớn lạnh hoặc run rẩy;
• Mệt mỏi;
• Đau cơ;
• Đau đầu;
• Đau họng;
• Mất khứu giác hoặc vị giác;
• Buồn nôn, nôn mửa, tiêu chảy;

Thời gian ủ bệnh từ 2 đến 14 ngày. Nguy cơ nặng tăng theo tuổi và bệnh nền. Biến chứng nghiêm trọng có thể dẫn đến ARDS, suy đa tạng, tử vong.

2.2. Giai đoạn hậu Covid-19

Theo WHO, hậu COVID-19 xuất hiện từ 3 tháng sau khởi phát, kéo dài ít nhất 2 tháng với 203 triệu chứng khác nhau (mệt mỏi, khó thở, đau cơ xương khớp, rối loạn tâm thần kinh…).

2.3. Cách khắc phục triệu chứng hậu Covid

• Tập thở phục hồi chức năng phổi.
• Đi bộ nhẹ nhàng 30 phút/ngày, tăng dần.

  Thêm bài tập hít đất, bơi lội, chèo thuyền.

• Bổ sung dinh dưỡng: cá béo, thịt nạc, rau xanh, trái cây, trứng, sữa.
• Khám bệnh hậu Covid tại cơ sở y tế để theo dõi và điều trị kịp thời.

3. Tình hình nhiễm Covid-19 hiện nay

3.1. Thế giới (28 ngày đến 27/4/2025)

25.463 ca nhiễm (giảm 56,9%), tử vong giảm 37,9%. Brazil: >7.000 ca; Anh: >5.000 ca.

3.2. Thái Lan (1/1/2025 – 10/5/2025)

53.676 ca nhiễm, 16 tử vong. Bangkok: 16.723 ca (đỉnh 27/4–3/5/2025: 14.349 ca, 2 tử vong). XBB.1.16 lan rộng nhưng không nghiêm trọng hơn.

3.3. Việt Nam (đầu 2025 đến nay)

148 ca rải rác tại 27 tỉnh, không tử vong. TP.HCM: 34, Hà Nội: 19, Hải Phòng: 21, Bắc Ninh: 14, Nghệ An: 17, Quảng Ninh: 6, Bắc Giang: 4, Bình Dương: 4, các tỉnh khác: 1-2 ca.

3.4. Nhận định

Xu hướng giảm toàn cầu; Thái Lan tăng do XBB.1.16 và tụ tập sau Tết; Việt Nam vẫn lưu hành, có thể tăng nhẹ sau nghỉ lễ 30/4 – 01/5/2025, nhưng ít ca nặng.

3.5. Biện pháp phòng, chống

1. Đeo khẩu trang nơi công cộng.
2. Hạn chế tụ tập đông người.
3. Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn.
4. Vận động, rèn luyện thể lực, dinh dưỡng hợp lý.
5. Khi có sốt, ho, khó thở, đến cơ sở y tế sớm.

4. Kết luận

• Vệ sinh & sát khuẩn: đeo khẩu trang, sát khuẩn, giữ khoảng cách.
• Tiêm phòng: tiêm vắc-xin Covid-19 khi không có chống chỉ định.
• Điều trị dự phòng: kháng thể đơn dòng Evusheld cho người không thể tiêm vắc-xin hoặc không có miễn dịch đủ bảo vệ.

Tác giả bài viết:
TS. Nguyễn Triệu Vân
Bác sĩ cao cấp, cố vấn chuyên môn của Napharco.

CÔNG TY TNHH DƯỢC PHẨM NAPHARCO
Địa chỉ: Đường D1, Khu công nghiệp Yên Mỹ II, Thị trấn Yên Mỹ, Huyện Yên Mỹ, Tỉnh Hưng Yên
Điện thoại: 02213.766.338
Hotline: 0916.953.559
Mail: napharcopharma.corp@gmail.com