BỆNH VIÊM HẬU MÔN

Hậu môn là phần cuối cùng của ống tiêu hoá nơi phân được đẩy ra ngoài do lực co bóp của đại, trực tràng. Khi hậu môn bị viêm do các nguyên nhân khác nhau, người bệnh sẽ bị đau, dẫn đến tình trạng khó đi vệ sinh.

1. Khái niệm về viêm hậu môn

1.1. Viêm hậu môn là gì?

Viêm hậu môn là tình trạng vùng da quanh lỗ hậu môn bị kích ứng, dẫn đến các biểu hiện đau, rát hoặc ngứa vùng hậu môn, đặc biệt là trong lúc đi vệ sinh. Một số trường hợp bệnh nặng, người bệnh cũng có thể xuất hiện tình trạng máu lẫn trong phân.

Bệnh thường liên quan đến tình trạng rối loạn tiêu hóa. Viêm hậu môn xảy ra khi niêm mạc của ống hậu môn bị viêm nhiễm. Viêm hậu môn thường bị nhầm với bệnh trĩ do có một số biểu hiện giống nhau. Tuy nhiên, đây là 2 bệnh lý hoàn toàn khác nhau. Bệnh viêm hậu môn có liên quan lớn đến chế độ ăn uống. Những thực phẩm có tính acid cao như cà phê, thực phẩm quá cay nóng sẽ kích thích tình trạng viêm hậu môn tăng lên.

Ngoài ra nguyên nhân viêm hậu môn cũng có thể do bệnh di truyền, bệnh lây qua đường tình dục. Tuy nhiên, nguyên nhân này không phổ biến bằng nguyên nhân thứ phát do chế độ ăn uống không phù hợp ở người bệnh.

Viêm hậu môn không có khả năng phát triển thành bệnh trĩ nhưng bệnh lại có căn nguyên và cách điều trị tương đồng với viêm niêm mạc trực tràng. Vì vậy, những người bị viêm niêm mạc trực tràng cũng có thể được kết luận là viêm hậu môn.

1.2. Người có nguy cơ cao viêm hậu môn

Viêm hậu môn có thể gặp ở mọi lứa tuổi và phần lớn là hậu quả của những vấn đề về rối loạn hoặc viêm nhiễm những cơ quan khác thuộc hệ tiêu hóa. Vì vậy, những người có sức khỏe tiêu hóa yếu hoặc có chế độ ăn uống không lành mạnh, tiêu thụ nhiều thực phẩm có khả năng tăng acid tiết ra trong cơ thể sẽ có nguy cơ cao bị viêm hậu môn.

Ngoài ra, những người bệnh ung thư và điều trị bằng phương pháp xạ trị cũng là những đối tượng có nguy cơ cao bị viêm hậu môn vì sự ảnh hưởng từ bức xạ. Vì vậy, người bệnh cần làm theo đúng chỉ định và căn dặn của bác sĩ để hạn chế những rủi ro cho cơ thể.

Theo thống kê của MSD Manual, nam giới có quan hệ tình dục đồng giới cũng sẽ có khả năng bị viêm hậu môn cao hơn người bình thường. Điều này có thể phòng tránh được bằng việc kiểm tra sức khỏe định kỳ.

2. Nguyên nhân gây viêm hậu môn

Nguyên nhân gây viêm hậu môn thường đến từ những nguyên nhân do thức ăn, rối loạn tiêu hóa và các bệnh lý sau:

2.1. Viêm đường ruột

Viêm đường ruột (bao gồm cả ruột non và ruột già) là tình trạng viêm cấp tính hoặc mạn tính của đường tiêu hóa, gây những triệu chứng lâm sàng như đau bụng và tiêu chảy.

Viêm đường ruột là một bệnh có nguy cơ dẫn đến viêm hậu môn cao do sự viêm nhiễm thường diễn ra ở đại tràng, nơi gần với hậu môn, do vậy  sự viêm nhiễm có thể lan rộng sang hậu môn ở người bệnh.

2.2. Nhiễm trùng qua đường tình dục

Những người mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục cũng được xem là nguyên nhân phổ biến gây ra viêm hậu môn, nhất là ở những đối tượng quan hệ tình dục qua đường hậu môn thường xuyên. Nguyên nhân là do sự tiếp xúc giữa cơ quan sinh dục làm lây nhiễm vi khuẩn từ người sang người (nếu không dùng bao cao su), sự ma sát gây kích thích hậu môn tạo ra các trầy, xước, sưng tấy, từ đó làm tăng nguy cơ viêm hậu môn.

2.3. Điều trị ung thư bằng xạ trị

Xạ trị là một trong những phương pháp điều trị ung thư. Tuy nhiên, tia bức xạ trong quá trình điều trị cũng gây ra những tác dụng phụ khác lên người bệnh. Thường thì bệnh do nguyên nhân xạ trị không quá phức tạp, tuy nhiên cần điều trị sớm để không gây thêm những sự bất tiện về sức khỏe cho người bệnh.

Các bệnh về đường tiêu hóa do xạ trị có thể gặp như viêm loét dạ dày, tá tràng và đặc biệt là viêm hậu môn. Để phòng ngừa, người bệnh cần tuân thủ đúng chỉ định, việc theo dõi sát các triệu chứng và tình trạng sức khỏe bản thân, nếu có dấu hiệu nghi ngờ cần báo với bác sĩ ngay.

2.4. Lạm dụng kháng sinh

Việc tự ý sử dụng kháng sinh không theo chỉ định của bác sĩ luôn không được khuyến khích với người bệnh. Kháng sinh là thuốc ức chế sự phát triển của vi khuẩn gây bệnh, thường được sử dụng trong những trường hợp viêm cấp tính do nhiễm trùng và cần sử dụng theo đúng liều lượng tùy thuộc vào từng loại bệnh. Nếu việc sử dụng kháng sinh tuỳ tiện sẽ gây ra những vấn đề về viêm loét dạ dày hoặc cơ quan tiêu hóa khác, trong đó có viêm hậu môn.

2.5. Viêm trực tràng

Viêm trực tràng (viêm niêm mạc trực tràng) là một loại bệnh có căn nguyên và triệu chứng tương tự viêm hậu môn. Do trực tràng và hậu môn là hai cơ quan nằm kế bên nhau nên khi viêm trực tràng cũng dễ viêm lan sang hậu môn.

3. Triệu chứng viêm hậu môn

Triệu chứng của viêm hậu môn thường dễ bị nhầm lẫn với bệnh trĩ. Viêm hậu môn được nhận biết dựa vào những triệu chứng lâm sàng xung quanh khu vực hậu môn và các biểu hiện bất thường trong quá trình đi vệ sinh của người bệnh. Một số triệu chứng của bệnh viêm hậu môn bao gồm:

– Chảy máu trực tràng;

– Đi vệ sinh có chất nhầy;

– Các cơn đau thắt ở vùng hậu môn và trực tràng. Những cơn đau sẽ có cường độ cao hơn đối với những người bị viêm hậu môn do ảnh hưởng từ bệnh lậu, giang mai;

– Luôn có cảm giác muốn đi đại tiện, cần đi gấp dù cơ thể thật sự không có nhu cầu;

– Ngứa và kích thích hậu môn;

– Mót rặn.

4. Chẩn đoán bệnh viêm hậu môn

4.1. Soi đại tràng, trực tràng

Nội soi trực tràng là phương pháp chẩn đoán hình ảnh, được sử dụng trong các trường hợp nghi ngờ viêm hậu môn hoặc viêm niêm mạc đại tràng.

Với phương pháp này, bác sĩ sẽ đưa ống nội soi có gắn camera chuyên dụng vào người bệnh nhân qua đường hậu môn và tiến sâu vào trực tràng. Camera sẽ thể hiện tình trạng niêm mạc và thành của hậu môn, trực tràng. Bác sĩ sẽ thực hiện chẩn đoán và kết luận bệnh dựa trên những tổn thương như viêm loét, xuất huyết niêm mạc, polyp,…

4.2. Xét nghiệm các bệnh lây qua đường tình dục

Viêm hậu môn có thể liên quan đến những bệnh lây qua đường tình dục (STDs), vì vậy hoạt động xét nghiệm này không chỉ giúp bác sĩ chẩn đoán được tình trạng hậu môn của người bệnh mà cũng có thể xác định hoặc loại trừ nguyên nhân bệnh STDs mà người bệnh mắc phải, dẫn đến viêm hậu môn.

5. Điều trị

Điều trị bệnh viêm hậu môn thường không phức tạp và hoàn toàn có thể điều trị dứt điểm. Tuy nhiên, bác sĩ cần tìm ra nguyên nhân của bệnh để có thể chỉ định phác đồ và phương pháp điều trị tối ưu với người bệnh.

5.1. Viêm hậu môn do nhiễm khuẩn

Viêm hậu môn do nhiễm trùng hoặc tiến triển từ những bệnh do nhiễm trùng thường sẽ điều trị nội khoa bằng dùng thuốc đường uống. Bác sĩ sẽ chỉ định phác đồ thuốc kháng sinh để tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh. Thông thường một phác đồ điều trị viêm hậu môn bằng thuốc kháng sinh sẽ kéo dài từ 7-10 ngày. Người bệnh cần thực hiện điều trị theo đúng liều lượng kháng sinh mà bác sĩ chỉ định để có thể loại bỏ được vi khuẩn dứt điểm và giảm thiểu tối đa các biến chứng từ việc sử dụng kháng sinh sai cách.

5.2. Viêm hậu môn do ảnh hưởng bức xạ

Những đối tượng bị viêm hậu môn do ảnh từ bức xạ của hoạt động xạ trị thường được xử lý bôi thuốc tại chỗ khi người bệnh có tình trạng chảy máu hậu môn. Những loại thuốc được sử dụng để điều trị viêm hậu môn tại chỗ gồm corticosteroid dạng bọt, thụt rửa giữ sucralfate, hoặc điều trị bằng oxy cao áp nếu người bệnh không đáp ứng những phương pháp điều trị trên.

5.3. Phương pháp điều trị nội soi

Điều trị viêm hậu môn nội soi thường được sử dụng ngay trong lúc bác sĩ nội soi chẩn đoán bệnh. Nếu kết quả nội soi phát hiện các tình trạng như xuất huyết, bác sĩ sẽ thực hiện cầm máu ngay tại lúc này. Việc cầm máu có thể bằng laser, đốt điện hoặc đầu dò gia nhiệt.

6. Phòng bệnh

Viêm hậu môn có thể dễ phòng bằng cách xây dựng thói quen sống đảm bảo vệ sinh cũng như thực hiện chế độ dinh dưỡng lành mạnh. Việc hạn chế để hậu môn hoặc cơ quan sinh dục tiếp xúc với môi trường chứa vi khuẩn gây bệnh có thể giảm thiểu tối đa nguy cơ bị viêm hậu môn.

Bên cạnh đó, cần ăn có kiểm soát hầu hết tất cả các loại thực phẩm và chất dinh dưỡng nạp vào cơ thể, đặc biệt chú ý đến đạm để tránh tình trạng dư thừa gây ra những kích ứng bên trong hệ tiêu hóa. Điều này cũng được áp dụng với thực phẩm làm tăng tiết acid dạ dày như rượu bia, đồ cay nóng,…

Thường xuyên kiểm tra sức khoẻ định kỳ.

Tác giả bài viết:
TS. Nguyễn Triệu Vân
Bác sĩ cao cấp, cố vấn chuyên môn của Napharco.

CÔNG TY TNHH DƯỢC PHẨM NAPHARCO
Địa chỉ: Đường D1, Khu công nghiệp Yên Mỹ II, Thị trấn Yên Mỹ, Huyện Yên Mỹ, Tỉnh Hưng Yên
Điện thoại: 02213.766.338
Hotline: 0916.953.559
Mail: napharcopharma.corp@gmail.com