BỆNH VIÊM ĐẠI TRÀNG CO THẮT

Viêm đại tràng co thắt là bệnh tiêu hoá phổ biến. Bệnh không nguy hiểm đến tính mạng nhưng gây khó chịu và ảnh hưởng nhiều đến chất lượng cuộc sống. Việc phát hiện sớm và điều trị đúng phương pháp sẽ mang lại hiệu quả.

1. Tổng quan về viêm đại tràng co thắt

1.1. Khái niệm

Viêm đại tràng co thắt là bệnh lý lành tính thường gặp. Bệnh gây ám ảnh cho nhiều người bởi các triệu chứng dai dẳng, ảnh hưởng trực tiếp tới đời sống. Người bệnh nên hiểu đúng về bệnh và có biện pháp can thiệp sớm để phòng ngừa các biến chứng nghiêm trọng từ bệnh này.

Viêm đại tràng co thắt (còn được gọi là Hội chứng ruột kích thích – IBS) là bệnh lý rối loạn đường ruột chức năng với tình trạng đau bụng tái diễn liên quan đến quá trình đại tiện và/hoặc thay đổi thói quen đại tiện. Triệu chứng đặc trưng của bệnh là rối loạn đại tiện (táo bón, tiêu chảy hoặc xen lẫn táo bón và tiêu chảy) kèm theo một số triệu chứng thường gặp như: chướng bụng, đầy tức bụng, đau quặn bụng. Những triệu chứng của viêm đại tràng co thắt có xu hướng mạn tính gây khó chịu và ảnh hưởng nhiều tới chất lượng cuộc sống người bệnh.

1.2. Đối tượng có nguy cơ bị viêm đại tràng co thắt

Nguy cơ mắc bệnh viêm đại tràng co thắt cao khi thuộc một trong những nhóm đối tượng dưới đây:

– Tuổi: thường khởi phát trước 40 tuổi.

– Giới tính: Nữ giới có khả năng mắc bệnh cao hơn nam giới gấp 2 lần.

– Yếu tố di truyền: Nếu gia đình có người mắc bệnh đường ruột, những thành viên khác có nguy cơ mắc bệnh cao.

– Tâm lý: Người hay lo âu, căng thẳng, gặp áp lực công việc và cuộc sống trong thời gian dài có khả năng mắc bệnh rất cao.

2.  Các yếu tố nguy cơ

Hiện nay, y học chưa xác định được nguyên nhân chính xác gây bệnh, song vẫn khoanh vùng được những yếu tố nguy cơ chính như sau:

2.1. Nhu động tiêu hóa hoạt động kém

Nhu động ruột là hoạt động quan trọng của hệ tiêu hóa, giúp co bóp trộn đều thức ăn và vận chuyển qua các bộ phận của đường tiêu hóa. Các nghiên cứu chỉ ra, người bị bệnh đại tràng co thắt có nhu động ruột bị thay đổi cường độ co bóp.

Nhu động ruột làm việc bất thường gây rối loạn tiêu hóa, cường độ co bóp nhanh gây triệu chứng đầy hơi, tiêu chảy, chướng bụng, nhưng nếu co bóp chậm làm chậm quá trình vận chuyển thức ăn. Điều này khiến phân trở nên khô cứng, gây táo bón.

2.2. Yếu tố tâm lý

Tâm lý căng thẳng, lo lắng, stress kéo dài là yếu tố hàng đầu dẫn tới viêm đại tràng co thắt và nhiều bệnh lý đường tiêu hóa khác. Tâm lý càng mất ổn định, áp lực stress tăng thì triệu chứng bệnh càng rõ ràng. Phân tích ảnh hưởng cho thấy thấy yếu tố tâm lý tác động xấu đến dây thần kinh của hệ tiêu hóa, làm rối loạn hoạt động bình thường và gây bệnh.

Bên cạnh đó, stress căng thẳng khiến các tín hiệu giữa não và ruột phối hợp kém, gây những rối loạn của quá trình tiêu hóa. Điều này lý giải tại sao bệnh nhân hay bị đại tiện thất thường, lúc bị tiêu chảy, lúc bị táo bón.

2.3. Viêm ruột, nhiễm trùng

Ở người bị viêm đại tràng co thắt, hệ miễn dịch đường ruột cũng suy giảm. Nếu vi khuẩn, vi rút nhân cơ hội gây bệnh nhiễm trùng thì bệnh càng nguy hiểm. Triệu chứng thấy rõ của tình trạng này là tiêu chảy nặng kéo dài.

2.4. Ăn uống kém lành mạnh

Chế độ ăn uống kém lành mạnh làm tăng nguy cơ mắc bệnh như:

– Đồ ăn cay nóng.

– Thức ăn nhanh chứa nhiều chất bảo quản, thức ăn để lâu hoặc không đảm bảo vệ sinh.

– Bia, rượu, nước ngọt có ga và các chất kích thích khác.

– Sữa và chế phẩm từ sữa chứa đường.

– Thói quen ăn nhanh, không nhai kỹ, thường xuyên bỏ bữa cũng gây ảnh hưởng đến hoạt động của hệ tiêu hóa.

2.5. Rối loạn nội tiết tố

Theo thống kê, phụ nữ có nguy cơ mắc bệnh cao gấp đôi so với đàn ông, nguyên nhân chủ yếu do thay đổi nội tiết tố trong chu kỳ kinh nguyệt, thời kỳ mang thai hay tiền mãn kinh.

3. Triệu chứng và biến chứng

3.1. Triệu chứng

Triệu chứng bệnh viêm đại tràng co thắt khá giống với một số bệnh đường tiêu hóa khác, nhất là viêm đại tràng. Bệnh có những triệu chứng đặc trưng như:

a. Bụng đau quặn thắt

Đại tràng co thắt gây nên những cơn đau bụng quặn thắt, kéo dài âm ỉ, có thể kèm theo triệu chứng ợ nóng, đầy hơi, tâm trạng căng thẳng lo âu. Tình trạng này đặc biệt thường xuất hiện sau khi ăn món chua cay, hải sản, đồ sống. Triệu chứng thuyên giảm khi người bệnh xì hơi hoặc đi đại tiện.

b. Đại tiện thất thường

Bệnh nhân đại tràng co thắt có triệu chứng đại tiện thất thường thấy rõ như đi ngoài nhiều lần, táo bón và tiêu chảy xen kẽ. Sau khi đi vệ sinh, bệnh nhân vẫn cảm thấy đau bụng và buồn đi tiếp. Phần đầu phân rắn, đuôi nát, có thể có chất nhầy và mùi hôi.

c. Bị ảnh hưởng nhiều bởi yếu tố thần kinh

Triệu chứng bệnh nặng và thường xuyên hơn nếu bệnh nhân thường xuyên căng thẳng, lo lắng. Đây là sự khác biệt lớn nhất giữa bệnh viêm đại tràng co thắt và các bệnh lý đường tiêu hóa khác.

d. Các triệu chứng khác

Khi các triệu chứng của bệnh kéo dài khiến cơ thể mệt mỏi, xanh xao, suy nhược. Ngoài ra, bệnh nhân có thể gặp các triệu chứng khác kèm theo như: mất ngủ, căng thẳng mệt mỏi, chóng mặt, tim đập nhanh,…

Những triệu chứng sau cảnh báo tình trạng bệnh nghiêm trọng gồm:

– Chảy máu trực tràng.

– Tiêu chảy vào ban đêm.

– Khó nuốt thức ăn.

– Thiếu máu do thiếu sắt.

– Sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân.

– Nôn nhiều.

– Đi đại tiện nhiều lần trong ngày hoặc nhiều ngày lại không đại tiện được.

– Đau bụng quặn thắt thường xuyên, cơn đau tăng không giảm dù đi ngoài hay xì hơi.

Khi gặp những triệu chứng này, bệnh nhân cần sớm tới thăm khám bác sĩ để được chẩn đoán, điều trị sớm.

3.2. Biến chứng

Đây là bệnh lành tính, không gây tổn thương thực thể đường ruột, không gây nguy hiểm đến tính mạng. Tuy nhiên, bệnh kéo dài gây rối loạn chức năng đại tràng, ảnh hưởng đến tiêu hóa. Những cơn đau thắt kéo dài cũng ảnh hưởng lớn đến sức khỏe, cuộc sống của bệnh nhân.

Nên sớm khắc phục bệnh, loại bỏ hoặc hạn chế tối đa nguyên nhân gây bệnh. Nếu bệnh không được điều trị có thể gây những biến chứng nguy hiểm, đặc biệt là ung thư đại tràng.

4. Chẩn đoán

Viêm đại tràng co thắt là bệnh lý được chẩn đoán loại trừ nên người bệnh cần được khám, đánh giá cẩn thận để loại trừ nguy cơ mắc các bệnh lý ác tính hay nguy hiểm đến hệ tiêu hóa (như ung thư đại tràng, bệnh lý viêm đại tràng xuất huyết mạn tính, nhiễm khuẩn đường ruột…) trước khi được chẩn đoán xác định bệnh viêm đại tràng co thắt.

Bác sĩ sẽ có chỉ định khác nhau để chẩn đoán bệnh tuỳ thuộc tình trạng của từng cá thể người bệnh, cụ thể: Người bệnh sẽ được khai thác kỹ các triệu chứng và tiền sử, thăm khám lâm sàng và có thể được chỉ định thực hiện những xét nghiệm để chẩn đoán phân biệt với các bệnh lý khác: như xét nghiệm máu đánh giá tình trạng viêm, xét nghiệm phân, nội soi đại trực tràng…

5. Điều trị

5.1. Tạo thói quen ăn uống lành mạnh, hợp lý

Các thực phẩm cung cấp đầy đủ dưỡng chất, giúp nhuận tràng được khuyến khích bổ sung bao gồm:

– Chất xơ hoà tan như yến mạch, cà rốt, yến mạch, đậu Hà Lan, táo và các loại hoa quả thuộc họ cam quýt giúp làm giảm triệu chứng chung của viêm đại tràng co thắt. Ngược lại, các thực phẩm chứa nhiều chất xơ không hòa tan có thể làm nặng các triệu chứng như chướng bụng, đầy hơi, đau quặn bụng,…

– Bổ sung nước đủ nước cho cơ thể: Người bệnh nên uống nhiều nước mỗi ngày, ít nhất là 2 lít nước (với người trưởng thành).

– Sữa chua rất tốt cho các vi khuẩn hệ đường ruột của người bệnh.

5.2. Giảm căng thẳng, stress

Để ngăn ngừa và làm thuyên giảm các triệu chứng viêm đại tràng co thắt, những biện pháp giảm lo âu, căng thẳng rất quan trọng, cụ thể:

– Tập hít thở sâu: Biện pháp này giúp ổn định tâm lý cho người bệnh, đồng thời hỗ trợ nhu động ruột hoạt động tốt hơn.

– Tập thể dục nhẹ nhàng mỗi ngày: Tập yoga, thiền định, đi bộ… là những bài tập rất tốt cho người bệnh viêm đại tràng co thắt.

5.3. Điều trị bằng thuốc

Nếu xuất hiện những triệu chứng nghiêm trọng, bác sĩ có thể chỉ định người bệnh dùng những loại thuốc điều trị triệu chứng gồm:

– Thuốc chống co thắt đại tràng: Thuốc giúp hạn chế các cơn co thắt bụng và quặn bụng.

– Thuốc nhuận tràng: Thuốc giúp cải thiện tình trạng táo bón và ổn định nhu động ruột.

– Thuốc chống trầm cảm: Thuốc giúp ổn định tâm lý cho người bệnh.

– Thuốc cầm tiêu chảy: Thuốc giúp làm chậm sự co bóp cơ ruột, cầm tiêu chảy hiệu quả.

6. Phòng bệnh

Để giảm nguy cơ mắc bệnh viêm đại tràng co thắt, cần lưu ý:

– Tăng cường bổ sung những thực phẩm giàu đạm, dễ tiêu như sữa, cá, thịt nạc, sữa chua…

– Bổ sung nhiều rau xanh để hỗ trợ hoạt động của hệ tiêu hoá tốt hơn.

– Mỗi ngày cần uống nhiều nước, nạp thêm muối khoáng, những loại vitamin cần thiết cho cơ thể.

– Hạn chế tối đa dùng rượu bia, các chất kích thích, những món ăn cay nóng.

– Luôn giữ tinh thần luôn vui vẻ, lạc quan và thoải mái.

– Thường xuyên tập thể dục, thể thao để nâng cao sức đề kháng của cơ thể, ngăn ngừa bệnh tật hiệu quả.

Tác giả bài viết:
TS. Nguyễn Triệu Vân
Bác sĩ cao cấp, cố vấn chuyên môn của Napharco.

CÔNG TY TNHH DƯỢC PHẨM NAPHARCO
Địa chỉ: Đường D1, Khu công nghiệp Yên Mỹ II, Thị trấn Yên Mỹ, Huyện Yên Mỹ, Tỉnh Hưng Yên
Điện thoại: 02213.766.338
Hotline: 0916.953.559
Mail: napharcopharma.corp@gmail.com