BỆNH UNG THƯ BÀNG QUANG
Ung thư bàng quang là tình trạng khối u ác tính nằm trong bàng quang. Đây là loại ung thư gặp nhiều thứ tư trong các loại ung thư đường tiết niệu. Khoảng 60% ung thư được phát hiện tại chỗ và có đến 6% ung thư phát hiện khi đã ở giai đoạn di căn.
- Khái niệm chung về bệnh ung thư bàng quang
Khối ung thư xuất phát từ bàng quang được gọi là ung thư bàng quang. Ung thư được hình thành khi các tế bào ở bàng quang phát triển theo cách không kiểm soát được và lấn át, chèn ép các tế bào bình thường khác xung quanh.
Các tế bào ác tính của khối ung thư bàng quang có thể lan tràn tới các bộ phận khác của cơ thể. Ví dụ, tế bào ung thư tại bàng quang có thể di chuyển tới xương, não, dạ dầy… và phát triển tại đó. Khi các tế bào ung thư lan tràn sang các cơ quan khác, đó được gọi là hiện tượng di căn.
Bàng quang là một tạng rỗng thuộc hệ tiết niệu có chức năng dự trữ nước tiểu trước khi thoát ra khỏi cơ thể qua hoạt động đi tiểu. Bàng quang nằm ở khoang thấp nhất của ổ bụng. Nước tiểu sau khi được sản xuất ở hai thận thì được ống niệu quản hai bên dẫn nước tiểu xuống bàng quang và dự trữ ở đây. Khi tiểu tiện, bàng quang đưa nước tiểu ra ngoài qua một ống được gọi là niệu đạo.
Tế bào của khối ung thư bàng quang thường xuất phát từ lớp bề mặt hay lớp trong cùng của thành bàng quang. Khi khối ung thư phát triển qua các lớp phía ngoài của thành bàng quang (nơi bàng quang giáp với các tạng khác trong ổ bụng), khi đó việc điều trị ung thư bàng quang sẽ trở nên khó khăn hơn.
Trong hình minh hoạ, lớp “biểu mô chuyển tiếp” chính là lớp bề mặt trong thành bàng quang, nơi xuất phát của khối ung thư bàng quang. Theo thời gian, tế bào ung thư sẽ phát triển sâu hơn qua các lớp còn lại của thành bàng quang.
- Nguyên nhân gây bệnh
Cũng giống như nhiều ung thư khác, cho đến nay nguyên nhân gây ung thư bàng quang vẫn đang được nghiên cứu, có nhiều trường hợp ung thư bàng quang không tìm được nguyên nhân.
Có một số yếu tố liên quan đến ung thư bàng quang như hút thuốc lá, nhiễm ký sinh trùng, phơi nhiễm tia bức xạ, tiếp xúc với hóa chất, nhiễm vi rút.
Các tế bào thuộc lớp trong của thành bàng quang bị đột biến chính là bản chất của ung thư bàng quang. Các tế bào này sẽ phát triển bất thường, không kiểm soát được và tạo thành khối u tại bàng quang. - Các yếu tố nguy cơ
Tương tự như nguyên nhân gây bệnh, các yếu tố gây nguy cơ ung thư bàng quang vẫn chưa được nghiên cứu một cách đầy đủ, rõ ràng. Có một số yếu tố nguy cơ phổ biến dẫn đến ung thư bàng quang như sau:
- Đàn ông dễ bị ung thư bàng quang hơn phụ nữ;
- Người ở chủng tộc da trắng có nguy cơ mắc ung thư bàng quang hơn người chủng tộc khác như da vàng, da đen, da đỏ;
- Tiền sử gia đình: những gia đình đã có người mắc ung thư bàng quang thì những người ở gia đình đó có nguy cơ của bệnh cao hơn các gia đình khác.
- Người lớn tuổi có nguy cơ bị bệnh ung thư bàng quang cao hơn những người trẻ tuổi.
- Những người nghiện thuốc lá có nguy cơ bị bệnh ung thư bàng quang cao hơn 2-3 lần so với những người không nghiện thuốc lá.
- Người đã bị ung thư bàng quang đã được điều trị thuốc cyclophosphamide cũng vẫn có khả năng tái phát bệnh.
- Những nghề nghiệp dễ mắc ung thư bàng quang như làm cao su, tiếp xúc hoá chất, thuộc da, thợ làm tóc, thợ kim khí, thợ dệt nhuộm, thợ in, tài xế xe tải. Đây là những nghề thường xuyên tiếp xúc với các chất sinh ung thư.
- Nhiễm ký sinh trùng cũng có nguy cơ bị ung thư bàng quang.
- Các bệnh lý viêm bàng quang mạn tính, nhiễm trùng tiết niệu tái đi tái lại, sử dụng ống thông đường tiểu lâu ngày cũng là những nguyên nhân gây ung thư bàng quang.
- Triệu chứng của bệnh
Triệu chứng ung thư bàng quang thường rất khó nhận biết. Tuy nhiên, có những dấu hiệu có thể giúp bệnh nhân phát hiện ra bệnh sớm để kịp thời đến cơ sở y tế để thăm khám như sau:
- Đái máu là dấu hiệu thường gặp nhất trong ung thư bàng quang. Thường có hiện tượng đái máu từng đợt, đái máu đại thể, toàn bãi;
- Đau khi tiểu tiện;
- Tiểu rắt, tiểu khó, tiểu không tự chủ, nước tiểu sẫm màu: đây là những triệu chứng xuất hiện đầu tiên, do bàng quang bị kích thích hay bị giảm thể tích;
- Các triệu chứng của nhiễm trùng đường tiểu, tắc nghẽn đường tiểu do u xâm lấn hay do cục máu đông.
- Về toàn trạng người bệnh có dấu hiệu mệt mỏi, chán ăn, gầy sút.
Ở giai đoạn muộn của ung thư bàng quang, do tế bào ung thư đã di căn đến các cơ quan khác, sẽ xuất hiện các dấu hiệu sau: - Đau trên xương mu;
- Đau hông lưng;
- Đau hạ vị;
- Đau tầng sinh môn;
- Đau xương;
- Đau đầu.
- Chẩn đoán bệnh
Việc chẩn đoán ung thư bàng quang cần thực hiện các phương pháp sau:
- Xét nghiệm nước tiểu tìm tế bào ung thư.
- Soi bàng quang: dùng ống nội soi đưa qua niệu đạo để soi tìm khối u.
- Sinh thiết: việc sinh thiết khối u được thực hiện trong quá trình soi bàng quang để lấy một mẩu mô nhỏ đem đi làm xét nghiệm giải phẫu bệnh.
- Chụp tĩnh mạch có cản quang: bệnh nhân được tiêm cản quang vào tĩnh mạch, sau đó được thận thải ra và đến bàng quang. Lúc này chụp X quang sẽ thấy được những hình ảnh bất thường của bàng quang.
- Có thể chụp cắt lớp vi tính (chụp CT scan) để quan sát đường tiết niệu và mô xung quanh bàng quang.
- Điều trị bệnh
Việc điều trị ung thư bàng quang hiện nay có rất nhiều tiến bộ, bệnh có thể được chữa khỏi nếu được phát hiện và điều trị ở các giai đoạn sớm. Các phương pháp điều trị ung thư bàng quang phổ biến hiện nay như sau:
6.1. Phẫu thuật
Đây là phương pháp điều trị ung thư bàng quang phổ biến nhất. Việc phẫu thuật bao gồm cắt bỏ khối ung thư bàng quang, cắt bỏ bàng quang bán phần, cắt bỏ bàng quang triệt để, nạo vét các hạch lân cận, cắt bỏ một phần niệu đạo… Đối với nam giới có thể phẫu thuật cắt bỏ tuyến tiền liệt, túi tinh và một phần ống dẫn tinh. Đối với phụ nữ thì cắt bỏ tử cung, buồng trứng, vòi trứng và một phần âm đạo.
6.2. Hóa trị
Sử dụng hóa chất đưa vào cơ thể để tiêu diệt các tế bào ung thư. Có thể kết hợp các loại hoá chất để điều trị cho bệnh nhân. Điều trị hóa chất có thể điều trị riêng lẻ hoặc kết hợp với phẫu thuật và xạ trị. Nếu ung thư bàng quang còn ở bề mặt, bệnh nhân sẽ được đưa hóa chất vào bàng quang sau khi đã phẫu thuật lấy u bàng quang qua đường niệu đạo.
6.2. Xạ trị
Xạ trị trước khi phẫu thuật để làm giảm kích thước khối u. Có thể xạ trị sau phẫu thuật để tiêu diệt tận gốc các tế bào ung thư. Những bệnh nhân không phẫu thuật được thì tiến hành xạ trị bao gồm xạ trị trong và xạ trị ngoài.
Ngoài ra, ung thư bàng quang còn được điều trị bằng một số
Tác giả bài viết:
TS. Nguyễn Triệu Vân
Bác sĩ cao cấp, cố vấn chuyên môn của Napharco.
CÔNG TY TNHH DƯỢC PHẨM NAPHARCO
Địa chỉ: Đường D1, Khu công nghiệp Yên Mỹ II, Thị trấn Yên Mỹ, Huyện Yên Mỹ, Tỉnh Hưng Yên
Điện thoại: 02213.766.338
Hotline: 0916.953.559
Mail: napharcopharma.corp@gmail.com
